18 верасня 2026 года споўніцца 25 гадоў з дня арышту 12 эрытрэйскіх пісьменнікаў і журналістаў за мірнае выказванне сваіх поглядаў і заклікі да рэформаў. З таго часу іх ніхто не бачыў. Цягам чвэрці стагоддзя ўлады Эрытрэі ўтрымліваюць іх у поўнай ізаляцыі, без прад’яўлення абвінавачанняў, без суда і без магчымасці кантактаваць з сем’ямі.
Далучайцеся да PEN International і ПЭН-цэнтраў ва ўсім свеце, каб патрабаваць ад уладаў неадкладна прадставіць доказ таго, што яны жывыя.
Чаму мы павінны дзейнічаць
У верасні 2001 года ўрад прэзідэнта Ісаяса Афеворкі закрыў незалежныя СМІ ў Эрытрэі і распачаў маштабныя рэпрэсіі супраць іншадумства. Дванаццаць пісьменнікаў і журналістаў – сярод іх паэты, драматургі, перакладчыкі, аўтары песень, рэдактары і літаратурныя крытыкі – былі арыштаваныя за мірнае выказванне сваіх поглядаў і крытыку ўладаў.
З таго часу ўлады Эрытрэі адмаўляюцца паведаміць, дзе яны знаходзяцца і ці жывыя яны ўвогуле. Амаль 25 гадоў іх утрымліваюць у таемным зняволенні, без доступу да адвакатаў, медыцынскай дапамогі і магчымасці звязвацца з сем’ямі. Гэта адзін з самых працяглых выпадкаў зняволення пісьменнікаў і журналістаў у свеце.
Іх гвалтоўнае знікненне – гэта не толькі напад на свабоду выказвання, але і свядомая спроба прымусіць замаўчаць незалежныя галасы і сцерці цэлае пакаленне культурнага і інтэлектуальнага жыцця Эрытрэі. Маўчанне спрыяе беспакаранасці.
PEN International і ПЭН-цэнтры запускаюць глабальную кампанію «Доказ жыцця» пры падтрымцы вядомых пісьменнікаў Ben Okri і Rui Umezawa
- PEN International запусціў глабальную кампанію з патрабаваннем неадкладна прадставіць доказ таго, што 12 эрытрэйскіх пісьменнікаў і журналістаў, якія былі гвалтоўна зніклыя 25 гадоў таму, жывыя, а таксама забяспечыць адказнасць вінаватых і справядлівасць.
- Сёння, 26 чэрвеня, адзначаецца Міжнародны дзень у падтрымку ахвяр катаванняў. Згодна з міжнародным правам, гвалтоўнае знікненне прызнаецца адной з формаў катаванняў, бо яно прычыняе цяжкія пакуты праз таемнае ўтрыманне пад вартай і працяглую нявызначанасць адносна лёсу або месцазнаходжання чалавека.
Сярод 12 пісьменнікаў і журналістаў, якія сталі ахвярамі гвалтоўнага знікнення:
- Amanuel Asrat – журналіст, паэт, мастацкі крытык і аўтар песень;
- Dawit Habtemichael – журналіст і настаўнік;
- Sahle ‘Wedi-ltay’ Tsefezab – журналіст;
- Seyoum Tsehaye – журналіст;
- Said Abdelkadir – журналіст;
- Said Idris ‘Aba Are’ – журналіст;
- Yousif Mohammed Ali — журналіст;
- Medhanie Haile – пісьменнік, журналіст і перакладчык;
- Fessehaye ‘Joshua’ Yohannes – пісьменнік, журналіст, драматург, паэт і аўтар песенных тэкстаў;
- Temesgen Ghebreyesus – журналіст, комік, акцёр і фатограф;
- Dawit Isaak – журналіст, пісьменнік і драматург;
- Matheos Habteab – журналіст.
Яны ўваходзяць у лік пісьменнікаў і журналістаў, якія знаходзяцца за кратамі найдаўжэй у свеце.
Пасля арышту ў верасні 2001 года, калі пасля закрыцця незалежнай прэсы ў Эрытрэі ўлады разгарнулі маштабныя рэпрэсіі супраць свабодных СМІ, іх утрымліваюць у поўнай ізаляцыі, без прад’яўлення абвінавачанняў, без суда, без доступу да юрыдычнай дапамогі і без магчымасці кантактаваць з сем’ямі. Улады Эрытрэі ніколі не паведамлялі, дзе яны знаходзяцца, і не пацвярджалі, што яны жывыя.
«Мы трымаем для вас свечкі ў цемры Эрытрэі. Мы не дазволім, каб вашыя імёны і ваша барацьба былі забытыя. Мы ў PEN International будзем і надалей гучна ўздымаць свой голас і прыцягваць увагу ўсяго свету, пакуль вы не апыняцеся на волі і пакуль не будзе вядомы лёс кожнага з вас».
Фрагмент ліста салідарнасці Ben Okri да 12 эрытрэйскіх пісьменнікаў і журналістаў.
«Мы адмаўляемся дазволіць, каб гэтая гісторыя скончылася трагедыяй. Замест гэтага яна стане гісторыяй мужнасці і стойкасці перад абліччам невымерных пакут, гісторыяй надзеі і настойлівасці, якія перамагаюць прыгнёт. Мы абавязкова гэтага дасягнём. Давіт, цябе і тваіх калегаў не забылі».
Rui Umezawa.
Глабальная кампанія салідарнасці
Кампанія, арганізаваная PEN International разам з PEN Eritrea in Exile і іншымі ПЭН-цэнтрамі, працягнецца з 26 чэрвеня і цягам усяго 2026 года. Яна заклікае пісьменнікаў, журналістаў, дзеячаў культуры і людзей ва ўсім свеце далучыцца да скаардынаваных акцый салідарнасці, у тым ліку:
- падпісаць міжнародную петыцыю з патрабаваннем прадставіць доказ таго, што зніклыя жывыя;
- напісаць лісты і словы падтрымкі сем’ям пісьменнікаў;
- распаўсюджваць гісторыі і біяграфіі зняволеных пісьменнікаў;
- удзельнічаць у глабальных літаратурных чытаннях і акцыях салідарнасці, арганізаваных ПЭН-цэнтрамі.
Сачыце за старонкай кампаніі, каб даведацца больш пра гвалтоўна зніклых пісьменнікаў і пра тое, як можна далучыцца да кампаніі.
Заўвага для СМІ
Па пытаннях, звязаных са СМІ, а таксама для арганізацыі інтэрв’ю, звяртайцеся да Sabrina Tucci, кіраўніцы аддзела камунікацый і кампаній PEN International: [email protected].
Па дадатковую інфармацыю звяртайцеся да Nduko o’Matigere, кіраўніка Афрыканскага рэгіёна PEN International: [email protected].
Для інтэрв’ю даступныя:
- Nduko o’Matigere — кіраўнік Афрыканскага рэгіёна PEN International;
- Awet Fissehaye — дырэктар PEN Eritrea in Exile.