Аргкамітэт прэміі імя Ежы Гедройця прадстаўляе кароткі спіс кніг, якія працягваюць барацьбу за адну з галоўных літаратурных узнагарод Беларусі. У фінал выйшлі шэсць выданняў, што адлюстроўваюць шырыню тэм, жанраў і мастацкіх падыходаў у сучаснай беларускай літаратуры.
Мэта прэміі Гедройця – не толькі ўганараваць найлепшую кнігу года, але і падтрымліваць літаратурную дыскусію, звяртаць увагу чытачоў і крытыкаў на новыя выданні, адкрываць новыя імёны і выяўляць найважнейшыя тэндэнцыі літаратурнага працэсу. У кароткі спіс увайшлі шэсць кніг, якія журы палічыла найбольш адметнымі сярод выданняў мінулага года.
Кароткі спіс намінантаў
У 2026 годзе ў кароткі спіс прэміі ўвайшлі наступныя кнігі:
- «Цесля жыцця» – Сяргей Дубаўцэвіч (зашыфраваны ўдзел)
- «Халодныя землі» – Аляксандр Карнаўх (Gutenberg Publisher, 2025)
- «Лірнік» – Аляксандр Касцюковіч (зашыфраваны ўдзел)
- «Радзіна» – Збых Слупоўскі (Галіяфы, Maraton, 2025)
- «Боў і мерць у Хротне» – Дзяніс Трусаў (Kamunikat.org, 2025)
- «Пентаквантар» (кнігі 1 і 2) – Арцём Шуканаў (Gutenberg Publisher, 2025)
Журы: галасы, якім давяраюць
У склад журы ўваходзяць людзі з рознымі літаратурнымі густамі, прафесійным досведам і культурным кантэкстам, што дапамагае зрабіць адбор шматбаковым і адкрытым да розных эстэтычных падыходаў.
Сярод публічных сябраў журы:
- Сяргей Календа – пісьменнік, культуролаг, рэдактар, аўтар кніг кароткай прозы, казак і рамана. Таксама піша пад псеўданімам Аляксандар І. Бацкель. Мае вышэйшую адукацыю па спецыяльнасці культуролаг-гебраіст, выкладчык-даследчык. Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў, сябра Беларускага ПЭНа. Стваральнік і галоўны рэдактар часопіса «Макулатура». Лаўрэат прэміі «Празрысты Эол 2018» за найлепшую электронную кнігу. Атрымаў узнагароду «Выбар Святланы Алексіевіч» у фінале прэміі імя Ежы Гедройця 2019. Цяпер працуе з часопісам беларускай прозы «Мінкульт», піша дзіцячыя кнігі. Жыве ў Вільні.
- Сяргей Дубавец – беларускі журналіст і літаратар, лаўрэат прэміі Гедройця мінулага года. Працаваў у выдавецтве БелСЭ, газеце «Гомельская праўда», нелегальным друку. Быў рэдактарам аддзела крытыкі часопіса «Нёман», галоўным рэдактарам газет «Наша Ніва» і «Свабода», радыё «Балтыйскія хвалі». Аўтар штотыднёвай перадачы «Вострая Брама» на «Радыё Свабода», аўтар і вядоўца падкаста «Літаратурныя зацемкі».
- Яанна Бэрнатовіч – перакладчыца, рэдактарка і літаратуразнаўца. Яе пераклады і рэцэнзіі публікаваліся ў такіх часопісах, як «Fabularia», «Znak» і «Dwutygodnik». У 2021 годзе была стыпендыяткай імя Паўля Цэлана для перакладчыкаў у Інстытуце гуманітарных навук у Вене. Сярод яе перакладаў – «Доўгі шлях дадому» Васіля Быкава, «Сабакі Еўропы» Альгерда Бахарэвіча і многія іншыя творы беларускай літаратуры, якія яна адкрывае польскаму чытачу.
- Сяргей Кавалёў – беларускі драматург, крытык, паэт, літаратуразнаўца. Доктар філалагічных навук. Даследуе праблемы сучаснай беларускай паэзіі, спецыяліст па літаратуры Вялікага Княства Літоўскага XVI–XVIII ст. Драматург, стваральнік жанру герменеўтычнай драматургіі. Аўтар п’ес, напісаных на гістарычным, фальклорным матэрыяле і пастаўленых у Беларусі, Расіі, Украіне, Польшчы, Славакіі, Балгарыі. Узнагароджаны медалём Камісіі нацыянальнай адукацыі Польшчы, Залатым Крыжам Рэспублікі Польшча.
- Ганна Янкута – пісьменніца, перакладчыца і літаратуразнаўца, аўтарка твораў для дзяцей і дарослых, шматлікіх артыкулаў і эсэ пра літаратуру і фемінізм. Кандыдатка філалагічных навук (2018). Перакладае з польскай і англійскай.
Роля прэміі
Прэмія імя Ежы Гедройця працягвае выконваць важную місію – падтрымліваць беларускіх аўтараў, пашыраць аўдыторыю сучаснай літаратуры і інтэграваць яе ў міжнародны кантэкст. Яна з’яўляецца не толькі ўзнагародай, але і інструментам культурнай салідарнасці і прызнання. У сённяшніх умовах прэмія набывае дадатковую вагу як сімвал устойлівасці і жывучасці беларускай культуры.
Што далей
Фінальная цырымонія ўзнагароджання стане адной з ключавых падзей літаратурнага года і адбудзецца 7 лістапада ў Гданьску.
Аргкамітэт запрашае чытачоў, крытыкаў і ўсіх зацікаўленых далучыцца да чытання і абмеркавання намінаваных кніг. Сачыце за навінамі на сайце прэміі giedroyc.penbelarus.org, на сайтах арганізатараў penbelarus.org і bellit.info, а таксама ў сацыяльных сетках!
Арганізатары прэміі
Беларускі ПЭН і Міжнародны саюз беларускіх пісьменнікаў.